Poradnia Prawa Żywnościowego
48. sesja Komisji Kodeksu Żywnościowego
W dniach 10–14 listopada w Rzymie odbywa się 48. sesja Komisji Kodeksu Żywnościowego z udziałem 189 państw członkowskich i Unii Europejskiej. We wtorek, 11 listopada, Arabia Saudyjska zorganizowała wydarzenie towarzyszące poświęcone roli sztucznej inteligencji w kształtowaniu przyszłości bezpieczeństwa żywności. Podczas sesji Komisji mają być dyskutowane i poddane pod głosowanie normy dotyczące:
- świeżych daktyli,
- zapobiegania i ograniczania zanieczyszczenia orzeszków ziemnych aflatoksyną,
- maksymalnych poziomów ołowiu w niektórych przyprawach i ziołach kulinarnych,
Komisja dyskutować ma także nad aktualizacją ogólnej normy dodatków do żywności.
O pracach Komisji będziemy informować na bieżąco. Nie ma bowiem wątpliwości, że jej decyzje mają wpływ na krajowe i unijne regulacje w zakresie bezpieczeństwa żywności oraz odgrywają kluczową rolę w handlu międzynarodowym.
12.11.2025
Unia Europejska nie wyraża zgody na oświadczenia zdrowotne
W dniu 4 listopada 2025 roku Komisja Europejska wydała dwa rozporządzenia 2222/2025 i 2223/2025 (wchodzą w życie 25 listopada 2025 roku), w których odmówiła zarejestrowania oświadczeń zdrowotnych. Decyzja podjęta została po zasięgnięciu opinii Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności EFSA. Wnioski o rejestrację dotyczyły następujących oświadczeń:
- "spożywanie cytykoliny wspomaga funkcjonowanie pamięci u zdrowych osób w średnim wieku oraz u osób starszych doświadczających zaburzeń pamięci związanych z wiekiem";
- "spożycie szynki Joselito przynosi korzyści zdrowotne poprzez podwyższenie poziomu substancji przeciwutleniających w organizmie, obniżenie ciśnienia krwi i poziomu trójglicerydów w osoczu, zmniejszenie stresu oksydacyjnego i wywołanie efektu profilaktycznego dotyczącego chorób układu krążenia i jelitowego".
W stosunku do pierwszej propozycji EFSA stwierdził, że na podstawie przedstawionych danych nie wykazano związku przyczynowo-skutkowego między spożywaniem wewnętrznej soli cytykoliny (CDP-choliny) a poprawą i utrzymaniem pamięci lub ograniczeniem utraty pamięci u zdrowych osób w średnim wieku oraz u osób starszych doświadczających zaburzeń pamięci subiektywnej związanych z wiekiem.
W drugim przypadku EFSA zauważył, że termin "choroby układu krążenia" obejmuje szeroki zakres schorzeń, z których niektóre są związane z miażdżycą, oraz że miażdżyca może prowadzić do różnych punktów końcowych choroby, w tym do choroby niedokrwiennej serca. W swojej opinii EFSA przyjął, że podwyższone stężenie cholesterolu LDL we krwi i podwyższone skurczowe ciśnienie tętnicze są niezależnie powiązane ze zwiększonym ryzykiem choroby niedokrwiennej serca, co oznacza, że obniżenie stężenia cholesterolu LDL i skurczowego ciśnienia tętniczego zasadniczo zmniejszyłoby ryzyko wystąpienia choroby niedokrwiennej serca. W związku z tym EFSA wyjaśnił, że naukowe uzasadnienie oświadczeń dotyczących zmniejszonego ryzyka wystąpienia choroby niedokrwiennej serca może opierać się na dowodach na obniżenie stężenia cholesterolu LDL we krwi lub skurczowego ciśnienia tętniczego, a dowody na zmniejszenie zachorowalności na chorobę niedokrwienną serca nie są wymagane. Na podstawie powyższych faktów i przedstawionego przez wnioskodawcę odpowiedniego badania interwencyjnego z udziałem ludzi dotyczącego wpływu szynki Joselito® na obniżenie stężenia cholesterolu LDL i ciśnienia krwi jako czynników ryzyka choroby niedokrwiennej serca, EFSA stwierdził, że nie wykazano związku przyczynowo-skutkowego między spożywaniem szynki Joselito® a obniżeniem stężenia cholesterolu LDL we krwi lub obniżeniem ciśnienia krwi.
W związku powyższym Komisja Europejska uznała, że proponowane oświadczenia zdrowotne nie spełniają wymogów rozporządzenia 1924/2006 dotyczących włączenia do unijnego wykazu dopuszczalnych oświadczeń zdrowotnych. W związku z tym nie należy udzielać zezwolenia na ich stosowanie. Nie ma wątpliwości, że Komisja Europejska rzadko zezwala na włączenie oświadczeń zdrowotnych do wykazu unijnego. Procedura związana z wnioskami o rejestrację nie należy do łatwych i wymaga dobrego uzasadnienia prawnego i naukowego. W tym zakresie niezbędna jest pomoc ekspertów, w tym zajmujących się prawem żywnościowym.
7.11.2025
Projekt zmian w zakresie jakości handlowej ziemniaków
W Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi przygotowano projekt zmian dotyczących jakości handlowej ziemniaków. Nowe przepisy, zmieniające obowiązujące rozporządzenie z 29 października 2003 roku w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej ziemniaków, mają regulować nowa kategorię jakościową ziemniaków: wczesne drobne (ziemniaki młode drobne) oraz ziemniaki jadalne drobne. Według uzasadnienia projektu potrzeba wprowadzenia kategorii „drobne” jest spowodowana dynamicznie zmieniającym się rynkiem spożywczym oraz ewolucją preferencji konsumentów wymagających elastycznego podejścia do regulacji dotyczących standardów jakościowych. Zdaniem Ministerstwa obserwuje się obecnie wyraźny trend wzrostowy w zakresie popytu na ziemniaki o mniejszej kalibracji, co jest bezpośrednio związane z nowymi trendami kulinarnymi i technologicznymi m.in. potrzebą szybszego przygotowania do spożycia ziemniaków świeżych w tym wzrostu popularności nowych technik kulinarnych i wykorzystania urządzeń AGD nowej generacji zgodnych z trendem zdrowego żywienia (np.: frytkownice beztłuszczowe, piekarniki parowe, itp.). Przekłada się to na wzrost oczekiwań konsumentów, a w konsekwencji potrzebę urozmaicania oferty ziemniaków dostępnych na rynku. Proponowane rozwiązanie pozwoli urozmaicić asortyment, dając konsumentom możliwość świadomego wyboru oraz wspierając ograniczanie marnowania żywności. Wiele ziemniaków o niewielkiej średnicy nie trafia obecnie do sprzedaży ze względu na obowiązujące regulacje, co przekłada się na dodatkowe straty wartościowych produktów. Dotyczy to produktów o najmniejszej kalibracji, poniżej 28 mm średnicy bulwy (w przypadku ziemniaków jadalnych - do 35 mm). Są one teraz wyrzucane i marnowane, co oczywiście przekłada się na straty producentów. Tymczasem w uzasadnieniu projektu czytamy, że obserwuje się coraz większe zainteresowanie konsumentów ziemniakami drobnymi, dla których nowe przepisy mają wprowadzać normę powyżej 20 mm średnicy bulwy. W załączniku do rozporządzenia uściślono ponadto szczegółowe wymaganie odnoszące się do średnicy bulwy podłużnej w ziemniakach jadalnych stanowiące, że wymiar podłużny musi być minimum dwa razy większy od poprzecznego.
Projekt jest w fazie konsultacji - zob. https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12403200/katalog/13163814#13163814
30.10.2025
Dyskusja na temat znakowania przypraw
W dniach 13-17 października 2025 r. w Guwahati (Indie) odbyła się 8. sesja Komitetu Kodeksu Żywnościowego do spraw Przypraw i Ziół Kulinarnych (CCSCH). W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele z 28 państw, w tym Polski, i z Unii Europejskiej. Dyskutowano m.in. nad projektami norm dla wanilii, dużego kardamonu, cynamonu, kolendry i majeranku. W przypadku cynamonu uwaga delegatów skupiła się na odmianie Cassia, która zawiera szkodliwą dla wątroby kumarynę.
Interesujące okazało się także zagadnienie użycia terminu „kraj zbioru” na opakowaniach przypraw. Dyskusja dotyczyła rozróżnienia między "krajem pochodzenia" i "krajem zbioru". Oznaczenie wskazujące na "kraj pochodzenia" jest obowiązkowe, tymczasem obecnie nie ma wymogu wskazywania "kraju zbioru". Nie ulega wątpliwości, że oznaczanie przypraw tylko przez wskazanie "kraju pochodzenia" może wprowadzać konsumenta w błąd. Do podstawowej przyprawy może być bowiem dodawana jakościowo gorsza mieszanka innych przypraw niewiadomego pochodzenia. Poza tym oznaczanie tylko "kraju pochodzenia" przy złożonych procesach prowadzonych do "zmiany natury środka spożywczego" może okazać się niewystarczające w sytuacji, gdy pierwotnie przyprawy zebrane zostały w innych krajach. Warto zatem rozważyć wprowadzenie obowiązkowego oznaczania "kraju zbioru". Prace w tym zakresie prowadzone są w Komisji Kodeksu Żywnościowego.
zob. https://www.fao.org/fao-who-codexalimentarius/meetings/detail/en/?meeting=CCSCH&session=8
25.10.2025
Znakowanie żywności z Ukrainy pod lupą Inspekcji
Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych przeprowadziła działania kontrolne dotyczące prawidłowości znakowania środków spożywczych importowanych z Ukrainy, sprzedawanych zarówno w sklepach stacjonarnych, jak i przez Internet. Kontrolą objęto 52 sklepy – w tym 42 stacjonarne i 10 internetowych. Nieprawidłowości stwierdzono w 41 podmiotach (78,8% objętych kontrolą). Łącznie w zakresie znakowania skontrolowano 359 partii produktów, z czego 320 w sklepach stacjonarnych i 39 sklepach internetowych. Kontrole produktów obejmowały:
- 66 partii wyrobów cukierniczych;
- 57 partii przetworów owocowych i warzyw;
- 52 partie wyrobów ciastkarskich;
- 50 partii napojów bezalkoholowych;
- 45 partii przetworów rybnych, w tym ryb suszonych;
- 38 partii piwa;
- 31 partii napojów alkoholowych;
- 17 partii przetworów mięsnych;
- 3 partie innych wyrobów (sól, herbata).
Najczęstsze błędy w etykietowaniu polegały na:
- braku informacji w języku polskim;
- braku lub niepełnym wykazie składników;
- nieprawidłowym podaniu daty minimalnej trwałości.
Poza tym stwierdzono następujące niezgodności ze standardami znakowania:
- podawanie warunków przechowywania nie w bezpośrednim sąsiedztwie daty minimalnej trwałości;
- brak odesłania do miejsca na opakowaniu, gdzie podana jest data minimalnej trwałości;
- brak wykazu składników, w tym informacji o alergenach, wartości odżywczej, warunków przechowywania;
- rozbieżności między informacją o wartości odżywczej podaną w oznakowaniu i na stronie internetowej;
- zadeklarowanie w wykazie składników niedopuszczalnego w Unii Europejskiej „ekstraktu z korzenia carliny”;
- brak wskazania nazwy kategorii, do których należą wymienione w składzie dozwolone substancje dodatkowe;
- brak podania w tym samym polu widzenia nazwy i ilości netto produktu;
- brak podania na stronie internetowej wszystkich obowiązkowych informacji, np. wykazu składników, w tym informacji o alergenach, wartości odżywczej oraz warunków przechowywania;
- brak procentowej zawartości składników podkreślonych w nazwie lub/i w grafice na opakowaniu (np. nie oznaczono ilości procentowej kremu toffi);
- nieprawidłowe sformułowanie informacji o ilości nominalnej produktu (np. podano „waga netto” zamiast „masa netto” lub „zawartość netto”);
- brak wskazania w nazwie informacji dotyczącej szczególnego przetwarzania, jakiemu został poddany produkt, tj. pasteryzacji;
- brak procentowej zawartości mięsa na opakowaniu produktu;
- brak określenia stopnia rozdrobnienia produktu w nazwie opisowej na opakowaniu wyrobu gotowego;
- posługiwanie się niewłaściwym sformułowaniem odnośnie ilości nominalnej produktu („pojemność” zamiast „objętość netto” lub „zawartość netto”).
- zaniżaną wielkość czcionki (poniżej 1,2 mm) przy podawaniu obowiązkowych informacji.
W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami, prowadzone są 44 postępowania administracyjne w celu wymierzenia kar pieniężnych za wprowadzenie do obrotów wyrobów o niewłaściwej jakości handlowej i wyrobów zafałszowanych oraz 59 postępowań administracyjnych zakazujących wprowadzenie do obrotu produktów o niewłaściwej jakości handlowej. Ponadto na osoby odpowiedzialne nałożono 9 mandatów karnych o łącznej kwocie 2 450 zł.
22.10.2025
Parlament Europejski proponuje kolejne definicje
W dniu 8 października 2025 roku Parlament Europejski przyjął propozycję zmiany rozporządzenia 1308/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego wspólną organizację rynków produktów rolnych, w którym znajdują się między innymi definicje poszczególnych produktów rolnych i spożywczych (np. mleka). Propozycja będzie negocjowana w ramach procesu prawodawczego z Komisją Europejską i Radą Unii Europejskiej. Zakłada dodanie kolejnych, nowych definicji środków spożywczych i płodów rolnych. Oto one:
- mięso - oznacza jadalne części zwierząt; terminy i nazwy związane z mięsem i które są obecnie stosowane w odniesieniu do mięsa i kawałków mięsa, są zastrzeżone wyłącznie dla jadalnych części zwierząt;
- surowe wyroby mięsne - oznaczają świeże mięso, w tym mięso rozdrobnione na kawałki, do którego dodano środki spożywcze, przyprawy lub dodatki, lub które poddano procesom, które nie zmieniają wewnętrznej struktury włókien mięśniowych mięsa w stopniu wystarczającym do wyeliminowania cech świeżego mięsa;
- produkty mięsne - to wyroby przetworzone, uzyskane w wyniku przetworzenia mięsa lub dalszego przetworzenia takich wyrobów przetworzonych, co w konsekwencji powoduje usunięcie właściwości mięsa świeżego z powierzchni obrobionej. Nazwy obecnie stosowane w odniesieniu do produktów mięsnych i surowych wyrobów mięsnych, są zastrzeżone wyłącznie dla produktów zawierających mięso; nazwy te mogą być następujące: stek, kotlet, kiełbasa, burger, hamburger, żółtko, białko;
- produkty drobiowe i kawałki drobiu są zastrzeżone wyłącznie do jadalnych części zwierząt i produktów zawierających mięso drobiowe;
Wyżej wymienione nazwy nie mogą być stosowane w odniesieniu do produktów innych niż produkty, których dotyczą, i nie obejmują produktów pochodzących z kultur komórkowych.
- ocet - sektor octu obejmuje produkty inne niż ocet winny: ocet owocowy, w tym ocet z kiwi lub ocet winny owocowy, ocet jagodowy lub ocet winny jagodowy, ocet jabłkowy, ocet spirytusowy, ocet zbożowy, ocet słodowy, destylowany ocet słodowy, ocet miodowy, ocet aromatyzowany; nazwa „ocet” jest stosowana tylko w odniesieniu do produktu otrzymywanego wyłącznie w procesie biologicznym podwójnej fermentacji, alkoholowej i octowej, z płynów lub innych substancji pochodzenia rolniczego; po nazwie tej zawsze podaje się informację o użytym surowcu; wszystkie dodatkowe informacje są zabronione z wyjątkiem odniesień do składników o właściwościach aromatyzujących; nazwa „ocet” może stanowić część zarejestrowanej chronionej nazwy pochodzenia lub chronionego oznaczenia geograficznego chronionych, w którym to przypadku stosuje się ją zgodnie ze szczegółowymi zasadami przewidzianymi w odpowiednich specyfikacjach produktu i rozporządzeniach; nazwy „ocet” nie stosuje się w odniesieniu do mieszanek octu i kwasu octowego o jakości spożywczej; zawartość kwasu octowego w occie, wyrażona jako całkowita kwasowość w g/100 ml, jest podana na etykiecie jako »… % kwasowości«.”;
- konopie - oznaczają roślinę Cannabis sativa L. odmian wymienionych we wspólnym katalogu odmian gatunków roślin rolniczych uprawianą na nasiona, kwiaty, włókna, łuski i korzenie.
Powyższe propozycje niewątpliwie wpływają na przyszłość rynku spożywczego i gastronomicznego. Zdaniem producentów żywności pochodzenia roślinnego zmiana znacznie ograniczy możliwość znakowania produktów spożywczych i spowoduje osłabienie rynku żywności wegańskiej i wegetariańskiej. Osłabienie marketingu producentów takiej żywności wiązać się będzie z jednoczesnym wzmocnieniem sektora mięsnego i wędliniarskiego. Producenci wegańskich steków lub burgerów uważają, że używanie takich nazw nie wprowadza konsumenta w błąd, ponieważ ten świadomie wybiera produkty wegańskie lub wegetariańskie. Podobnego zdania jest Trybunał Sprawiedliwości UE (orzeczenie z dnia 4.10.2024 r. - Protéines France i in. przeciwko Ministre de l'Économie, des Finances et de la Souveraineté industrielle et numérique), który stwierdził, że obowiązujące teraz przepisy unijne dotyczące znakowania żywności są wystarczająco przejrzyste. TSUE uznał, że prawo UE nie pozwala na ogólny zakaz stosowania nazw takich, jak "stek", czy "burger", chyba że produkt spełnia określone warunki dotyczące tzw. "nazwy prawnej". Państwa członkowskie mogą wprowadzić takie nazwy, ale nie mogą ogólnie zakazywać ich używania dla produktów pochodzenia roślinnego. TSUE uznał, że taki zakaz musi być oparty na konkretnych dowodach, że użycie nazwy wprowadza konsumentów w błąd. Tym samym Trybunał nie dopatrzył się konieczności aż tak radykalnych zmian, do jakich ma prowadzić propozycja Parlamentu Europejskiego. Póki co, proces ustawodawczy w tym zakresie dopiero jest na początku długiej drogi...
9.10.2025
Raport o znaczeniu AI w bezpieczeństwie żywności
Organizacja ds. Wyżywienia i Rolnictwa opublikowała raport pt. Food safety foresight: approaches to identify future food safety issues. „Połączenie narzędzi cyfrowych z wiedzą fachową ludzi to skuteczny sposób na przewidywanie bezpieczeństwa żywności, umożliwiający identyfikację i zarządzanie pojawiającymi się trendami” – powiedział Riccardo Siligato, specjalista FAO ds. wsparcia programowego. W raporcie podkreślono, że włączenie prognozowania do strategii bezpieczeństwa żywności umożliwia reagowanie na pojawiające się problemy. Podczas gdy systemy wczesnego ostrzegania koncentrują się na wykrywaniu bezpośrednich zagrożeń, prognozowanie ma szerszą perspektywę, identyfikując średnio- i długoterminowe trendy, które mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo żywności. Nowe narzędzia cyfrowe, w tym sztuczna inteligencja (AI), oferują potężne rozwiązania w zakresie prognozowania bezpieczeństwa żywności. Narzędzia AI mogą być w szczególności stosowane do wspomagania analizy danych, co może zrewolucjonizować tradycyjne podejście do prognozowania bezpieczeństwa żywności, szczególnie w otoczeniu zdeterminowanym przez zmiany klimatu, urbanizację, globalizację i zintensyfikowanie międzynarodowej wymiany handlowej.
Proponowane podejście do bezpieczeństwa żywności, zakładające wykorzystanie sztucznej inteligencji, wymaga oczywiście odpowiedniej kontroli ze strony ekspertów i instytucji zajmujących się bezpieczeństwem żywności. Prognozowanie problemów w zakresie bezpieczeństwa żywności wymaga także sprawnej współpracy między instytucjami państwowymi, ośrodkami naukowymi i organami międzynarodowymi, w tym doradztwa prawnego w zakresie wykorzystania nowych technologii w produkcji żywności i polityce bezpieczeństwa żywnościowego i bezpieczeństwa żywności.
7.10.2025
Wadliwe nasiona z Czech cd. - oświadczenie producenta
Przypomnijmy - rolnicy, którzy zdecydowali się na zakup nasion pietruszki korzeniowej czeskiej Firmy MoravoSeed borykają się z ogromnymi stratami finansowymi, ponieważ okazało się, że partie sprzedawane jako nasiona pietruszki korzeniowej zawierały nasiona pietruszki naciowej. Szkody majątkowe oczywiście nie obejmują tylko ceny zakupu, ale wynikają przede wszystkim z wprowadzenia kupujących w błąd co do gatunku uprawianej rośliny. Rolnicy, którzy od lat uprawiali pietruszkę korzeniową nie byli i nie są przygotowani na zbiór i dystrybucję pietruszki naciowej, która wymaga korzystania z innym maszyn. W rzeczywistości ziemia, na której została zasiana nieszczęsna pietruszka nadaje się do zaorania, a plony i zyski z plonów należy uznać za stracone. Straty majątkowe szacuje się na około 50.000 zł. na hektar.
W sprawie pozostało skorzystanie z drogi prawnej przeciwko sprzedawcy nasion. Dodatkowo rolnicy muszą borykać się z widmem kar umownych, czy nawet zerwaniem kontaktów związanych ze zobowiązaniami do dostawy pietruszki korzeniowej swoim kontrahentom. Straty obejmują zatem nie tylko nakłady pracy i środków podczas uprawy, czy utracone korzyści ze sprzedaży pietruszki korzeniowej, ale także ewentualne kary umowne i inne konsekwencje związane z niewywiązaniem się z zaplanowanych dostaw.
Czeska firma produkująca nasiona twierdzi, że w zaistniałej sytuacji nie ponosi odpowiedzialności, a ewentualna przyczyna zaistniałej sytuacji leży po stronie polskiego dystrybutora nasion, od którego rolnicy kupowali nasiona. Jej zdaniem roszczenia o odszkodowania należy kierować do bezpośredniego dostawcy, a nie producenta, czyli czeskiej firmy. Zapewnia, że postara się ustalić okoliczności, które doprowadziły do sprzedaży wadliwych partii nasion, jednak wyklucza błąd systemowy, czy tez działanie celowe. Polski dystrybutor nasion zapowiedział zwrot środków finansowych przeznaczonych na zakup nasion. Oczywiście jest to kropla w morzu potrzeb poszkodowanych rolników, których straty znacznie przewyższają koszt zakupu.
W takiej sytuacji należy zadbać o odpowiednie wsparcie dla poszkodowanych rolników ze strony państwa i samorządów. Warto także opracować wspólne stanowisko, w tym rozważyć pozew zbiorowy.
3.10.2025
Przedłużenie programu "Dobry posiłek w szpitalach"
Rozporządzeniem z dnia 29 września 2025 roku Minister Zdrowia przedłużyła realizację programu "Dobry posiłek w szpitalach" do końca tego roku. Przypomnijmy, że realizacja utworzonego na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25 września 2023 roku programu w sprawie edukacji żywieniowej i poprawy jakości żywienia w szpitalach pt. "Dobry posiłek w szpitalach" miała pierwotnie trwać do 30 czerwca 2025 roku.
Celem programu pilotażowego jest:
1) zwiększenie dostępności porad żywieniowych w szpitalach;
2) wdrożenie optymalnego modelu żywienia świadczeniobiorców w szpitalach.
Realizatorami programu pilotażowego są szpitale, które posiadają umowę na realizację programu pilotażowego. Do programu pilotażowego kwalifikuje się świadczeniobiorców przyjętych do szpitala, którzy nie są żywieni wyłącznie dojelitowo lub wyłącznie pozajelitowo lub nie przebywają na oddziale anestezjologii i intensywnej terapii. Sposób realizacji programu pilotażowego obejmuje:
1) zapewnienie świadczeniobiorcom wyżywienia odpowiedniego do stanu zdrowia, na podstawie zaleceń opublikowanych przez Ministra Zdrowia na stronie internetowej;
2) udzielanie świadczeniobiorcom porad żywieniowych przez osobę planującą dietę.
Udzielenie porady żywieniowej odbywa się na zlecenie lekarza. Posiłki przeznaczone dla świadczeniobiorców są przygotowywane na podstawie opracowanego przez osobę planującą dietę jadłospisu zapewniającego urozmaicenie potraw i zbilansowanie wartości składników odżywczych w diecie.
Jadłospis zawiera co najmniej informacje o:
1) rodzaju posiłku i jego składzie;
2) dobowych sumach wartości energetycznej (kaloryczności) i wartości odżywczej diet z podaniem ilości białka, węglowodanów, w tym cukrów, tłuszczu, w tym nasyconych kwasów tłuszczowych, błonnika i soli;
3) sposobie obróbki posiłku;
4) obecności alergenów.
W uzasadnionych przypadkach, niezależnych od realizatora programu pilotażowego, dopuszcza się wymianę zaplanowanych w jadłospisie produktów na produkty równoważne pod względem energetycznym i wartości odżywczych. Lekarz decyduje o rodzaju stosowanej diety, czasie jej trwania oraz zalecanych indywidualnych modyfikacjach, uwzględniając potrzeby świadczeniobiorcy oraz ocenę stanu odżywienia świadczeniobiorcy. Dokonanie tych czynności może być poprzedzone konsultacją lekarza z osobą planującą dietę. W ramach programu szpitale otrzymujące dodatkowe środki z NFZ muszą publikować jadłospisy z dietami oraz codziennie oceniać zgodność posiłków z jadłospisem.
Podstawą do planowania jadłospisów w ramach projektu jest średnioważona norma na energię i składniki odżywcze dla całej populacji szpitalnej bez względu na płeć. Zalecenia zostały opracowane przez Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy we współpracy z Instytutem Matki i Dziecka oraz Instytutem – Pomnik - Centrum Zdrowia Dziecka.
Etap ewaluacji projektu przedłużony został do dnia 31 marca 2026 roku.
1.10.2025
Wadliwe nasiona z Czech
Rolnicy, którzy zdecydowali się na zakup nasion pietruszki korzeniowej czeskiej Firmy MoravoSeed borykają się z ogromnymi stratami finansowymi, ponieważ okazało się, że partie sprzedawane jako nasiona pietruszki korzeniowej zawierały nasiona pietruszki naciowej. Szkody majątkowe oczywiście nie obejmują tylko ceny zakupu, ale wynikają przede wszystkim z wprowadzenia kupujących w błąd co do gatunku uprawianej rośliny. Rolnicy, którzy od lat uprawiali pietruszkę korzeniową nie byli i nie są przygotowani na zbiór i dystrybucję pietruszki naciowej, która wymaga korzystania z innym maszyn. W rzeczywistości ziemia, na której została zasiana nieszczęsna pietruszka nadaje się do zaorania, a plony i zyski z plonów należy uznać za stracone. Straty majątkowe szacuje się na około 50.000 zł. na hektar.
W sprawie pozostało skorzystanie z drogi prawnej przeciwko sprzedawcy nasion. Dodatkowo rolnicy muszą borykać się z widmem kar umownych, czy nawet zerwaniem kontaktów związanych ze zobowiązaniami do dostawy pietruszki korzeniowej swoim kontrahentom. Straty obejmują zatem nie tylko nakłady pracy i środków podczas uprawy, czy utracone korzyści ze sprzedaży pietruszki korzeniowej, ale także ewentualne kary umowne i inne konsekwencje związane z niewywiązaniem się z zaplanowanych dostaw.
W takiej sytuacji należy zadbać o odpowiednie wsparcie dla poszkodowanych rolników ze strony państwa i samorządów. Warto także opracować wspólne stanowisko, w tym rozważyć pozew zbiorowy.
25.09.2025
W Komisji Kodeksu Żywnościowego dyskutowano o pestycydach
Od 8 do 13 września br. w Santiago (Chile) odbywała się 56. sesja Komitetu ds. Pozostałości Pestycydów Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO. Komitet powołany został przez Komisję Kodeksu Żywnościowego w celu: 1/ określania maksymalnych limitów pozostałości pestycydów w żywności; 2/ określania maksymalnych limitów pozostałości pestycydów w żywności dla zwierząt będącej przedmiotem handlu międzynarodowego, gdy jest to uzasadnione w celu ochrony zdrowia ludzkiego; 3/ przygotowywania priorytetowej listy pestycydów z myślą o ich ocenie przez Wspólne Spotkanie FAO/WHO w sprawie Pozostałości Pestycydów (Joint FAO/WHO Meeting on Pesticide Residues); 4/ rozważania metod analizy i pobierania próbek dla określenia pozostałości pestycydów w żywności i żywieniu; 5/ rozważania innych spraw związanych z bezpieczeństwem żywności i żywienia dotyczących pozostałości pestycydów; 6/ określenia maksymalnych limitów zanieczyszczeń środowiskowych i przemysłowych w żywności, wykazujących chemiczne lub inne podobieństwa do pestycydów. Gospodarzem Komitetu są Chiny. Mimo że wytyczne przygotowywane przez Komitet i przyjmowane przez Komisję Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO, nie sa wiążące, to ich znaczenie, szczególnie w handlu międzynarodowym jest niepodważalne.
Podczas zakończonej kilka dni temu sesji Komitetu sfinalizowano projekt międzynarodowych wytycznych dotyczących "monitorowania czystości i trwałości materiałów referencyjnych i powiązanych roztworów podstawowych pestycydów podczas długotrwałego przechowywania". Podczas dyskusji podkreślono, że pozostałości pestycydów w uprawach rolnych i produktach spożywczych stały się problemem globalnego handlu produktami rolnymi i bezpieczeństwa żywności, co doprowadziło do wprowadzenia surowych przepisów dotyczących pestycydów. Na całym świecie dostępnych jest ponad 1200 pestycydów do zwalczania szkodników na różnych uprawach rolnych i produktach spożywczych. Analizy śladowych ilości pestycydów w łańcuchu pokarmowym wymagają stosowania specyficznych materiałów referencyjnych (RM) o odpowiedniej czystości chemicznej, tak aby zapewnić wiarygodność wyników badań. Komitet podkreślił, że dokładne oznaczanie pozostałości pestycydów w uprawach rolnych i produktach spożywczych jest istotne dla kontroli bezpieczeństwa żywności i ustalania najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości (MRL) pestycydów, a tym samym pokonywania związanych z tym barier handlowych. Materiały RM o określonej czystości są również niezbędne do dokładnej analizy jakościowej i ilościowej substancji czynnych pestycydów. Projekt wytycznych ma poprawić wydajność i skuteczność badań laboratoryjnych dotyczących pozostałości pestycydów poprzez właściwe monitorowanie jakości i trwałości RM w procesie badań laboratoryjnych. Z
Ze względu na znaczenie wytycznych dla rozwoju badań nad pozostałościami pestycydów już teraz mogą być brane pod uwagę przez laboratoria podczas ich pracy.
Podajemy link do projektu.
19.09.2025
Przeterminowane ryby z Rosji
Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych w Szczecinie wydała decyzję o zakazie wprowadzenia do obrotu na teren Polski partii ryb o masie 1331 kg, importowanej z Rosji, ze względu na przeterminowanie towaru. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
Warto niewątpliwie pochwalić skuteczność IJHARS. Okazuje się, że Rosja eksportuje do Polski nie tylko warzywa (zob. aktualności), które nie odpowiadają normom handlowym (zob. normy dla ryb). Mimo trwającej agresji Rosji na Ukrainę Unia Europejska nie wprowadziła sankcji polegających na imporcie ryb. Takie sankcje mogą indywidualnie ustanowić państwa członkowskie, co tez uczyniła Litwa od 3 czerwca 2024 roku.
Rodzą się pytania: co dalej z importem produktów spożywczych z Rosji do Polski? czy kontrole IJHARS są wystarczające? czy oznaczenie kraju produktów spożywczych jest w Polsce przestrzegane w przypadku chociażby dystrybucji rosyjskich ryb?
Mamy też do czynienia z dylematami o bardziej ogólnym wymiarze - czy w obliczu trwającej agresji Rosji na Ukrainę oraz narastającego zagrożenia wobec Polski, import płodów rolnych z Rosji nadal ma rację bytu?
16.09.2025
Ostateczny termin składania wniosków o certyfikację wina lub moszczu
W dniu 15 września br. upływa termin do składania wniosków o certyfikację wina i moszczu. Trwają zbiory winogron i w związku z tym warto pamiętać o tym ważnym terminie dla plantatorów i winiarzy. Certyfikat pozwala na umieszczenie rocznika i nazwy odmiany winorośli w prezentacji i etykietowaniu wina lub moszczu z winogron pozyskanych z tegorocznej uprawy winorośli. Odpowiedni wniosek składany jest do właściwego miejscowo wojewódzkiego inspektora Inspekcji Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Pamiętajmy, że wniosek składa się na dwa tygodnie przed zbiorem, jednak nie później niż do 15 września.
Certyfikat wydawany jest, gdy:
1) wnioskodawca wniósł opłatę za czynności związane z certyfikacją;
2) wino lub moszcz zostały wyrobione z winogron pochodzących z upraw winorośli wpisanych do ewidencji winnic prowadzonej przez Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa;
3) finalna wielkość partii wina lub moszczu zweryfikowana zostanie przez pracownika IJHARS w Opolu (w tym celu może zostać przeprowadzona kontrola);
4) poddany certyfikacji produkt spełnia warunki określone w rozporządzeniach 1308/2013, 2019/33.
Wojewódzki Inspektor IJHARS odmawia wydania certyfikatu w drodze decyzji administracyjnej, jeżeli:
1) wino lub moszcz nie zostały wyrobione z winogron pochodzących z upraw winorośli wpisanych do ewidencji winnic prowadzonej przez Dyrektora Generalnego Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa;
2) nie zostały spełnione warunki określone w rozporządzeniach 1308/2013, 2019/33;
3) wniosek o certyfikację nie został złożony w ustawowym terminie;
4) nie można ustalić finalnej wielkości partii;
5) nie wniesiono opłaty za przeprowadzenie certyfikacji.
Pamiętajmy, że decyzja IJHARS nie jest ostateczna i przysługuje na nią odwołanie, a następnie skarga do sądu administracyjnego.
8.09.2025
Nowe oświadczenie zdrowotne
W dniu 20 sierpnia 2025 roku weszło w życie rozporządzenie wykonawcze Komisji Europejskiej 1560/2025 dopuszczające oświadczenie zdrowotne dotyczące żywności, inne niż odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci. Po pozytywnej opinii Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności Komisja Europejska postanowiła dodać do unijnego wykazu oświadczeń zdrowotnych oświadczenie dotyczące owoców kiwi (Actinidia deliciosa "Hayward"). Od tej pory na opakowaniach zielonych owoców kiwi można umieszczać oświadczenie zdrowotne następującej treści - "Spożywanie zielonych owoców kiwi przyczynia się do prawidłowej pracy jelit poprzez zwiększenie częstotliwości wypróżniania się". Oświadczenie może być stosowane wyłącznie w odniesieniu do: (i) świeżych zielonych owoców kiwi, które są sprzedawane jako takie, lub (ii) świeżych zielonych owoców kiwi, które zostały jedynie obrane lub pokrojone, zawierających co najmniej 200 g miąższu kiwi. Jednocześnie należy podać informację dla konsumenta, że korzystne działanie występuje w przypadku dziennego spożycia 200 g miąższu świeżych zielonych owoców kiwi.
Na temat oświadczeń zdrowotnych zob. artykuł na blogu.
5.09.2025
Polska wdraża dyrektywy śniadaniowe
W dniu 14 maja 2024 r. przyjęta została dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady UE 1438/2024 zmieniająca tzw. „dyrektywy śniadaniowe”, czyli dyrektywę dotyczącą miodu (110/2001), dyrektywę dotyczącą soków owocowych i niektórych podobnych produktów (112/2001), dyrektywę dotyczącą dżemów owocowych, galaretek i marmolady (113/2001) oraz dyrektywę dotyczącą mleka do niektórych rodzajów częściowo lub całkowicie odwodnionego mleka konserwowanego (114/2001). Dyrektywa 1438/2024 wprowadzała zmiany odnoszące się do norm handlowych oraz składu i etykietowania środków spożywczych, które trafiają na nasze stoły podczas porannych posiłków. W celu realizacji postanowień dyrektywy 1438/2024 Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał dwa akty prawne:
Oto niektóre zmiany wprowadzane przez powyższe rozporządzenia, które wejdą w życie 14 czerwca 2026 roku:
- dodanie nowych kategorii soków - o obniżonej zawartości cukrów;
- umożliwienie stosowania procesów prowadzących do obniżenia zawartości naturalnie występujących cukrów (filtracji membranowej i fermentacji drożdży);
- umożliwienie stosowania wody w ilości niezbędnej do odtworzenia wody utraconej w wyniku obniżania zawartości cukrów w sokach;
- obniżenie ilości cukrów i miodu dodawanych do nektarów z naturalnie niską kwasowością i dobrym smakiem;
- wprowadzenie nazwy „marmolada z owoców cytrusowych” zamiast "marmolada";
- umożliwienie dodawania do przetworów owocowych zagęszczonych soków owocowych oraz zagęszczonego sok z buraków ćwikłowych;
- zwiększenie ilości surowców owocowych do produkcji dżemów.
Omawiane zmiany mają charakter prokonsumencki i zmierzają do ułatwienia bardziej świadomych i prozdrowotnych wyborów podczas zakupów środków spożywczych przeznaczonych przede wszystkich do porannego spożycia.
Wdrażanie dyrektyw śniadaniowych będzie wymagało wprowadzenia zmian na etapie produkcji i etykietowania produktów żywnościowych oraz może wiązać się z koniecznością sięgnięcia po doradztwo prawnika-specjalisty zajmującego sie prawem żywnościowym.
29.08.2025
Ministerstwo Zdrowia chce zakazu dodawania glistnika do żywności
Glistnik jaskółcze ziele (Chelidonium majus L.), znany w Polsce także pod nazwą złotnika, celidonii, żółtnika. żółcieńca, czy złotokwiatu jest byliną, której zastosowanie w lecznictwie znane jest od starożytności. W medycynie ludowej uznawano, że pomaga w regulowaniu trawienia, działa antybakteryjnie, przeciwbólowo i uspokajająco. Od wieków stosowano w kuchni polskiej i ziołolecznictwie odwar z glistnika, a od XX wieku wyciąg z glistnika i jego alkaloidy wykorzystywane są podczas produkcji środków spożywczych (suplementów diety).
Badania naukowe przeprowadzone w ciągu ostatnich lat wykazały szkodliwe działanie glistnika na organizm człowieka - udowodniono jego toksyczność powodującą przy długotrwałym spożywaniu niedrożność dróg żółciowych, występowanie kamieni żółciowych, stany zapalne wątroby lub woreczka żółciowego. Ryzyko dla zdrowia spowodowane jest obecnością alkaloidów benzofenantrydynowych, w tym np. chelerytyny, sangwinaryny i protopiny. W 2024 roku Zespół do spraw Suplementów Diety działający przy Radzie Sanitarno-Epidemiologicznej podjął uchwałę dotyczącą zakazu stosowania glistnika powołując się na literaturę naukową, praktykę niemieckich instytucji zajmujących się zdrowiem oraz badania przeprowadzane w ramach Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności.
W oparciu o powyższe dane i zalecenia Ministerstwo Zdrowia zdecydowało się na dodanie glistnika (Chelidonium majus L.) do wykazu substancji innych niż witaminy i składniki mineralne zakazanych w produkcji środków spożywczych. W tym celu opracowany został projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie w sprawie substancji wzbogacających dodawanych do żywności. Obecnie dokument jest na etapie opiniowania, a wejście w życie rozporządzenia planowane jest na drugą połowę roku.
Do tego czasu producenci i sprzedawcy muszą przygotować się na wycofanie produktów zawierających glistnik w okresie 30 dni od wejścia w życie rozporządzenia. W przypadku wątpliwości, pytań lub konieczności wsparcia istotna może okazać się pomoc prawnika i eksperta zajmującego się prawem żywnościowym.
27.08.2025
Jakość lodów pod lupą inspekcji
IJHARS przeprowadziła w 2024 r. i 2025 r. na terenie całej Polski kontrole jakości lodów. Inspektorzy odwiedzili 71 podmiotów wytwarzających lub sprzedających lody. Skontrolowali lody mleczne, sorbety i lody wodne. Zastrzeżenia do składu oraz oznakowania mieli w 42,2% lokalizacji.
Wśród nieprawidłowości podczas kontroli IJHARS stwierdzono:
- przypadki zaniżonej lub zawyżonej zawartości składników odżywczych (np. białka i tłuszczu), w stosunku do poziomów deklarowanych w tabelach wartości odżywczej;
- obecność konserwantów, które nie znajdowały się w wykazie składników na etykiecie;
- nieprawidłowe informowanie o produktach w lokalach gastronomicznych (38,1 % kontrolowanych przypadków);
- brak wykazu składników, który powinien być dostępny w miejscu sprzedaży;
- stosowanie określeń „naturalne”, „z naturalnych składników”, „tradycyjne”, „robione domowo” dla lodów, do produkcji których użyto przetworzonych składników (np. inuliny, maltodekstryny), aromatów, dodatków do żywności (np. stabilizatorów) lub gotowych półproduktów (w postaci past lub proszku zawierających ww. składniki);
- stosowanie nazw, które nie odzwierciedlały składu i sugerowały inny niż rzeczywisty charakter produktu, np.: „mleczne” dla lodów zawierających w składzie tłuszcze roślinne czy „jogurt z …” sugerującej, że lody wyprodukowano z jogurtu, podczas gdy faktycznie użyto półproduktu w proszku, pozwalającego uzyskać lody o smaku jogurtowym; „malina” bez wskazania, że są to lody sorbetowe; „wanilia” na wywieszce znajdującej się przy lodach i dla tych samych lodów „lody o smaku waniliowym” w teczce z wykazem składników; „ekologiczne”, podczas gdy w ofercie sprzedażowej nie znajdowały się wyroby posiadające certyfikat potwierdzający zgodność produkcji z zasadami rolnictwa ekologicznego; brak danych (nazwy lub imienia i nazwiska) producenta.
W zakładach produkcyjnych ujawniono z kolei następujące nieprawidłowości (26,6% kontrolowanych zakładów):
- brak wskazania ilości składnika, np. prażonych orzechów pistacjowych, mango, mleka, truskawek, białej czekolady, kakao, wyeksponowanego w formie napisów lub ilustracji na opakowaniu;
- użycie w nazwie określenia „śmietana”, co nie było spójne ze składem, bo te lody wyprodukowano z miksu na bazie mleka, śmietanki i tłuszczu roślinnego oraz półproduktu zawierającego olej palmowy i kokosowy;
- pominięcie niektórych elementów składnika złożonego, np. lecytyny sojowej, serwatki, mleka (należących do substancji powodujących alergię lub reakcje nietolerancji), olejów roślinnych (kokosowy, palmowy);
- podanie w wykazie składników nazw zarezerwowanych dla przetworów mlecznych, tj. mleka, śmietany, podczas gdy faktycznie do produkcji lodów użyto składników na bazie tłuszczu roślinnego.
We wszystkich kontrolowanych zakładach produkcyjnych warunki składowania wyrobów zapewniały zachowanie właściwej jakości produktów. Stan kontrolowanych pomieszczeń nie budził zastrzeżeń. W jednym z zakładzie inspektorzy ujawnili surowce po upływie daty minimalnej trwałości.
Wobec podmiotów, w których stwierdzono nieprawidłowości IJHARS podjęła odpowiednie kroki administracyjne, często dotkliwe dla przedsiębiorców. W przypadku kwestionowania decyzji warto zwrócić się o pomoc do prawnika specjalizującego się w prawie żywnościowym.
26.08.2025
Nowa europejska norma dla kurek
W Unii Europejskiej nie ma do tej pory regulacji w zakresie norm handlowych grzybów. Takich nie znajdziemy w rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2023/2429 z dnia 17 sierpnia 2023 r. uzupełniającym rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do norm handlowych dotyczących sektora owoców i warzyw, niektórych przetworów owocowych i warzywnych oraz sektora bananów. W szczególności nie jest wymagane przestrzeganie jakichkolwiek norm dotyczących kurek, czyli pieprzników, poza koniecznością podawania ich kraju pochodzenia. Dlatego istotnym wydarzeniem jest ustanowienie standardów międzynarodowych obejmujących kurki w ramach Komitetu Regionalnego dla Europy Komisji Kodeksu Żywnościowego FAO/WHO. Jest to organ Komisji Kodeksu Żywnościowego, którego zadaniem jest, jak sama nazwa wskazuje, opracowywanie odpowiednich standardów żywnościowych o zasięgu europejskim. Co ciekawe standard dla kurek CXS 040R jest pierwszym tego typu dokumentem przygotowanym przez komitet europejski, w którym istotną rolę pełni polska delegacja.
Czy omawiany standard ma jakieś znaczenie dla polskich producentów i eksporterów? Oczywiście tak, i to bardzo istotne! Polska słynie z eksportu grzybów na rynki europejskie i światowe. Co ważne, nowe standardy Kodeksu Żywnościowego mają znaczenie w wymianie międzynarodowej mimo braku odpowiednich norm unijnych i krajowych. Obowiązują tu bowiem standardy sanitarne i fitosanitarne przyjęte przez Światową Organizację Handlu, a do takich należy też nowa europejska norma handlowa Codex Alimentarius dotycząca kurek.
W związku z tym, że polscy producenci przodują w eksporcie kurek, nowa norma została przetłumaczona na język polski. Z jej treścią można zapoznać się tutaj.
19.08.2025
W EFSA dyskutujemy na temat lektyn roślinnych
Lektyny to białka występujące w roślinach, które wiążą cukry. Ich spożywanie w odpowiednich ilościach ma korzystny wpływ na zdrowie, lecz nadużywanie może prowadzić do negatywnych skutków zdrowotnych. Zastosowanie ma tu stara zasada Paracelsusa, zgodnie z którą spożywanie wszystkiego w nadmiernych ilościach zawsze jest trucizną - Omnia sunt venena, nihil est sine veneno, sola dosis facit venenum (wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną, tylko dawka czyni truciznę). Lektyny spożywane w nadmiarze mogą prowadzić do rozszczelnienia barier jelitowych i w konsekwencji przenikania bakterii jelitowych do organizmu poprzez krwiobieg. Mogą także powodować zaburzenia w wydzielaniu insuliny. Spożywanie w odpowiedniej ilości mogą mieć działanie antynowotworowe, wzmacniają odporność organizmu i korzystnie wpływają na funkcjonowanie stawów.
Pewne wątpliwości związane z właściwościami lektyn roślinnych skłoniły Komisję Europejską do tego, żeby wystąpić z wnioskiem do EFSA o wydanie opinii w sprawie ryzyka dla zdrowia konsumentów związanego ze spożywaniem roślin zawierających te związki. Taka opinia została przygotowana w ramach EFSA i obecnie jest publicznie konsultowana. Istotne jest ustalenie zagrożeń związanych ze spożywaniem lektyn i ewentualnie określenie dziennego maksymalnego spożycia tych substancji.
Publiczna dyskusja na temat opinii odbędzie się 9 września br. Będziemy śledzić postępy w badaniach nad lektynami i poinformujemy Was o wynikach konsultacji.
07.08.2025
Dyskusja w EFSA w sprawie lektyn roślinnych
Pewne wątpliwości związane z właściwościami lektyn roślinnych skłoniły Komisję Europejską do tego, żeby wystąpić z wnioskiem do EFSA o wydanie opinii w sprawie ryzyka dla zdrowia konsumentów związanego ze spożywaniem roślin zawierających te związki. Taka opinia została przygotowana w ramach EFSA i obecnie jest publicznie konsultowana. Istotne jest ustalenie zagrożeń związanych ze spożywaniem lektyn i ewentualnie określenie dziennego maksymalnego spożycia tych substancji.
Publiczna dyskusja na temat opinii odbyła się 9 września br. W w wydarzeniu brał udział prof. Tomasz Srogosz. Prelegenci prezentowali informacje na temat lektyn roślinnych i ich właściwości, stanowiska EFSA w sprawie lektyn, oceny ryzyka w związku z występowaniem lektyn w roślinach.
W projekcie opinii EFSA stwierdzono, że występuje niebezpieczeństwo dla zdrowia z powodu niewystarczającego gotowania żywności zawierającej lektyny (np. fasoli). Lektyny to białka występujące w roślinach, które wiążą cukry. Ich spożywanie w odpowiednich ilościach ma korzystny wpływ na zdrowie, lecz nadużywanie może prowadzić do negatywnych skutków zdrowotnych. Zastosowanie ma tu stara zasada Paracelsusa, zgodnie z którą spożywanie wszystkiego w nadmiernych ilościach zawsze jest trucizną - Omnia sunt venena, nihil est sine veneno, sola dosis facit venenum (wszystko jest trucizną i nic nie jest trucizną, tylko dawka czyni truciznę). Lektyny spożywane w nadmiarze mogą prowadzić do rozszczelnienia barier jelitowych i w konsekwencji przenikania bakterii jelitowych do organizmu poprzez krwiobieg. Mogą także powodować zaburzenia w wydzielaniu insuliny. Spożywanie w odpowiedniej ilości mogą mieć działanie antynowotworowe, wzmacniają odporność organizmu i korzystnie wpływają na funkcjonowanie stawów.
Publiczna konsultacja w ramach EFSA w sprawie lektyn trwać będzie do 18 września br.
10.09.2025
Kontakt
radca prawny
dr hab. Tomasz Srogosz
t.srogosz@jwms.pl